Als duikinstructeur is de meest gestelde vraag die ik krijg vlak voor een duik: “Hoeveel kilo lood heb ik nodig?” Het antwoord is een optelsom van je pak, je lichaam, het type water en — zeer belangrijk — je fles. Te veel lood zorgt voor een slechte trim en een hoog luchtverbruik; te weinig lood maakt je safety stop onveilig.
In dit artikel duiken we in de factoren die jouw gewicht bepalen. Direct naar de loodcalculator? Scroll dan even naar onderaan deze pagina.
Waarom dragen we eigenlijk lood?
Je moet zwaar genoeg zijn om de opwaartse kracht van je lichaam en je pak te overwinnen. Zout water heeft een hogere dichtheid dan zoet water, waardoor je in zee meer lood nodig hebt dan in een meer.
De natuurkunde hierachter is de Wet van Archimedes:
F opwaarts = p x g x V
Hoe groter je volume (V) of hoe zwaarder de vloeistof (p, zoals zout water), hoe meer opwaartse druk je ervaart. Lood is het tegenwicht.
1. Invloed van je duikpak
Neopreen is in feite een soort opgeklopte rubber met een verzameling kleine belletjes. Hoe dikker het pak, hoe meer belletjes, hoe meer je drijft.
| Type pak | Karakteristieken | Loodindicatie (bij stalen fles) |
| Trilaminaat droogpak | Pak drijft zelf niet, maar je onderpak en de luchtlaag wel. | 10% van lichaamsgewicht + 2-4 kg |
| Neopreen droogpak | Het pak zelf heeft enorm veel drijfvermogen. | 12% – 15% van lichaamsgewicht |
| Dubbel 7mm (7mm + 7mm) | Veel neopreen (vaak long john + vest). Lastig te comprimeren. | 10% – 12% van lichaamsgewicht |
| 7mm full suit | De standaard voor koud water (Zeeland/meren). | 8% – 10% van lichaamsgewicht |
| 5mm full suit | Voor de Middellandse Zee of warmere meren. | 6% – 8% van lichaamsgewicht |
| 3mm full suit | Typisch tropenpak. | 2 – 4 kg totaal |
| Shortie / skin | Alleen voor warm water en bescherming. | 1 – 2 kg totaal |
2. De fles: materiaal, volume en druk
Niet elke fles is gelijk. Hier zitten de grootste verschillen voor de gevorderde duiker:
Materiaal: staal vs. aluminium
- Staal: blijft negatief, zelfs als de fles bijna leeg is.
- Aluminium (vaak op vakantiebestemmingen): wordt aan het einde van de duik positief (gaat drijven). Je moet ongeveer 2 kg extra lood dragen om dit op 5 meter diepte te compenseren.
Volume: 10l, 12l of 15l?
Een grotere fles betekent meer staal, en dus meer eigen gewicht.
- Een 15L fles is zwaarder dan een 10L fles. Vaak kun je bij een overstap naar een 15L fles 1 tot 2 kg lood van je loodgordel halen.
Druk: 200 bar vs. 300 bar
Lucht heeft gewicht! 1000 liter lucht weegt ongeveer 1,2 kg. Het verschil tussen een volle en lege 15L fles is bijna 4 kg. Je moet dus zwaar genoeg zijn om aan het einde van de duik (met een lichte, lege fles) beneden te blijven.
300 bar flessen hebben dikkere wanden en zijn dus zwaarder. Je hebt minder lood nodig. De valkuil: Omdat je met 300 bar méér lucht meeneemt (en dus meer gewicht aan het begin van je duik), word je aan het einde van de duik relatief veel lichter. Je verbruikt immers meer kilo’s aan lucht.
Instructeurs-tip: Als je overstapt naar 300 bar, doe je loodcheck dan extra zorgvuldig aan het einde van de duik. Je wil niet dat je tijdens je safety stop als een dobber naar boven schiet omdat je die extra kilo aan verbruikte lucht niet hebt gecompenseerd!
3. Zoet vs. zout water
Zout water heeft een hogere dichtheid dan zoet water. Hierdoor word je meer omhoog geduwd.
- Van zoet naar zout? Voeg ongeveer 2% tot 3% van je totale lichaamsgewicht (inclusief uitrusting) toe aan lood. Voor de meeste duikers betekent dit 2 tot 4 kg extra.
- Ook heeft bv. de Rode Zee een hoger zoutgehalte dan de Middellandse zee wat ook ook een (beperkte) impact heeft.
4. Uitloden: meten is weten
Vertrouw nooit blind op een tabel. Doe altijd een loodcheck bij een nieuwe configuratie.
Aan de oppervlakte, bij het begin van de duik:
- Houd je adem in (met je automaat in je mond!).
- Laat je BCD volledig leeglopen.
- Je moet nu op ooghoogte blijven drijven.
- Adem uit: je moet nu langzaam en gecontroleerd zakken.
Aan het einde van de duik:
Uitloden doe je aan het einde van de duik met een fles die rond de 50 bar zit. Als je op 5 meter diepte met een lege BCD moeiteloos kunt blijven hangen, heb je de perfecte hoeveelheid lood bij je.
Tips van de instructeur:
- Logboek: schrijf áltijd op met welk pak, welke fles en hoeveel lood je dook op een bepaalde plek. Het bespaart je de volgende keer veel rekenwerk.
- Trim: lood hoeft niet alleen aan je riem. Gebruik “trim pockets” op je flesbanden om je gewicht te verdelen. Dit helpt je om mooi horizontaal te liggen.
- Spiermassa vs. vet: spieren zinken, vet drijft. Iemand van 90 kg met een laag vetpercentage heeft vaak minder lood nodig dan iemand van 90 kg die wat meer drijfvermogen van zichzelf heeft.
Duiken met te veel lood is hard werken. Hoe minder lood je verantwoord kunt dragen, hoe soepeler je door het water glijdt en hoe langer je met je lucht doet!
De loodcalculator
Gebruik de onderstaande calculator om een realistische schatting te krijgen van het lood dat je nodig hebt voor jouw volgende duik. Tip: deel deze calculator met je duikbuddy!
🤿 De ultieme loodcalculator
De loodcalculator geeft een basis om mee te starten. Allerlei persoonlijke omstandigheden kunnen invloed hebben op hoeveel lood je echt nodig hebt. Een nieuw neopreen duikpak heeft meer drijfvermogen dan een wat ouder pak. Ook je ervaring speelt een rol. Hoe beter je kan uittrimmen, hoe minder lood je nodig hebt. En ook ander duikmateriaal zoals bijvoorbeeld de battery pack van je duiklamp heeft een zeker gewicht.
Duiken met een dubbelset
Je zult merken dat de calculator geen optie heeft voor een dubbelset. Dat is een bewuste keuze. Zodra je overstapt naar het duiken met twee flessen op je rug, verandert de dynamiek van je gewicht namelijk compleet:
- Intrinsiek gewicht: Een dubbelset (bijvoorbeeld een dubbel 12L staal) is niet alleen zwaarder door de extra fles, maar wordt vaak gecombineerd met een metalen backplate (meestal 3kg tot soms wel 6kg) en zware stalen flessenbanden.
- Negatief drijfvermogen: Waar een enkele fles aan het einde van de duik lichter wordt, blijft een dubbelset door het gewicht van het staal vaak zo zwaar dat je aanzienlijk minder — of zelfs helemaal geen — extra lood meer nodig hebt.
- Trim vs. Lood: Bij een dubbelset draait het vaker om het verplaatsen van gewicht (bijvoorbeeld een V-weight tussen je flessen) om horizontaal te blijven, dan om het simpelweg toevoegen van kilo's.
