Het begon allemaal met een documentaire over een reddingsoperatie van een Weddellzeehond. Deze indrukwekkende dieren kunnen tot wel 6 meter lang worden en er waren maar liefst 14 wetenschappers nodig om het dier te bedwingen. Indrukwekkend. Nog indrukwekkender was de omgeving van deze expeditie: Antarctica.
Ik was gefascineerd en wist: ooit wil ik deze dieren in hun natuurlijke habitat zien. In 2006 werd die droom werkelijkheid. Hieronder lees je het volledige reisverslag, zoals ik het destijds neergepend heb.
- Voor praktische tips i.v.m. het plannen en voorbereiden van een reis naar Antarctica kan je hier terecht.
- Ben je op zoek naar een goede inpaklijst voor Antarctica met mijn persoonlijke tips, dan moet je hier zijn.
Veel leesplezier!
Klaar voor vertrek!
Na een weekje in Buenos Aires kwam de transferbus me ophalen om me naar de luchthaven te brengen. Ik bleek niet de enige passagier te zijn. In de transferbus zaten ook twee Nederlandse tweelingbroers die de Noordpool al hadden bezocht. Eenmaal op de luchthaven bleek dat we met een grote groep Nederlandstaligen (zo’n 30 man!) op dezelfde vlucht en hetzelfde schip zouden zitten. Reis je naar de andere kant van de wereld om vooral buurlandgenoten mee op reis te hebben!
Mijn kamergenoten in de triple cabin aan boord waren een verhaal apart. Er was Lynn, een Amerikaanse ontwerper van huisdierkleding die me binnen vijf minuten haar hele privéleven vertelde (en me waarschuwde dat ze snurkte), en Bithi, een moedige 71-jarige dame uit Londen die ondanks haar artritis deze zware reis ondernam. Mijn eerste missie voor morgen: oordopjes kopen! Uiteindelijk bleek er een foutje in de boeking te zijn: Lynn had een eenpersoonskamer geboekt. Een meevaller voor Bithi en mezelf want zo deelden we de driepersoonskajuit maar met 2. Ruimte zat!
Inscheping op de M/S Orlova
Om 19:00 uur was het zover: de afvaart! Het inleveren van mijn paspoort bij de check-in voelde onwennig – de dagen ervoor had ik dat paspoort erg goed bewaakt – maar de warme ontvangst door het Expedition Team in de Forward Lounge deed me dat snel vergeten. De reis stond onder leiding van expeditieleider Kara Weller. Ze vaart al een aantal jaren op de Noordpool en Antarctica. Victoria is haar assistent. Zij was vroeger leerkracht maar besloot voor een carrièreswitch te gaan. Fiona Scott is onze marine biologe. Ze bracht maanden in Antarctica door om onderzoek te doen. Geoloog Luke verbleef eerder ook op een wetenschappelijke basis in Antarctica. Akos is de ornitholoog. Verder zijn er ook nog een kunstenaar, een arts, een historicus (Louis) en zodiac drivers mee. Met een aantal van hen heb ik nog steeds contact!
Na de verplichte rampoefening waren we klaar voor de afvaart. Ushuaia, tot over twee weken!
Het Captain’s Diner en de Drake Passage
Het welkomstdiner van de kapitein was een komische ervaring. Terwijl mijn kamergenote en ik ons keurig hadden opgekleed, verschenen andere passagiers in trainingsbroek. Het eten was echter subliem: wilde Schotse zalm, verse vis met asperges en sabayon met chocolade mousse en aardbeien als dessert. Onnodig te zeggen dat ik tijdens deze reis een paar kilo bijkwam… Lunch en diner waren telkens drie gangen en te lekker om over te slaan. Ideaal om de nodige reserves op te bouwen voor de kou.
Net na middernacht verlieten we het Beagle Kanaal en voeren we de beruchte Drake Passage op. Dit stuk van de oceaan tussen Argentinië en Antarctica is genoemd naar Sir Francis Drake. Dankzij mijn medicatie overleefde ik de eerste ochtend (en de geur van gebakken eieren bij het ontbijt) zonder probleem.
De dagen op zee vulden we met boeiende lezingen over de geschiedenis van de Belgica, geologie en het spotten van vogels op het dek. Na het ontbijt volgde ik de eerste lezing van de dag. Het was een kennismaking met de vogels van het Antarctisch Schiereiland. De lezing werd gevolgd door een praktische workshop: het spotten van vogels op het dek. Hoewel ik geen vogel-persoon ben, vond ik het plezant om foto’s te nemen van al deze speciale soorten en te weten welke soort het was.
Net voor de middag woonde ik nog een lezing bij, deze keer over de geschiedenis van Antarctica. De historicus sprak ook over de Gerlache en de Belgica (waar ik een tiental jaar later op zou gaan duiken in Noorwegen – van de cirkel is rond gesproken!). De bemanning is fantastisch. Ze zijn erg vriendelijk en echte experts. Het maakt deze reis nog waardevoller.
Tijdens de lunch, wiegde het schip nog meer. Alles wat niet vastgemaakt is, begint te rollen. In de namiddag is er een lezing over het Gondwana. Zeer interessant. Nooit gedacht dat ik zo in geologie zou geïnteresseerd zijn.
We naderen Antarctica. Er is nog een lezing over zeehonden en pinguïns. Ik volg geconcentreerd. Ook al heb ik al een uitgebreide kennis over deze zeedieren door mijn werk als dierenverzorgster in een zeehondenopvangcentrum, de eigenschappen van de Antarctische soorten zijn grotendeels nieuw voor mij.
Het magische moment: de eerste ijsberg
Tijdens de lunch was het dan eindelijk zover: de eerste ijsberg verscheen aan de horizon. Het is een onbeschrijfelijk gevoel. Het is het tastbare bewijs dat je de bewoonde wereld achter je hebt gelaten en het Witte Continent nu echt nadert. De expeditie is nu echt begonnen.
De eerste landing
Na de Drake Passage zagen we de South Shetland Islands aan de horizon verschijnen. Dankzij een gunstige wind waren we een halve dag vroeger dan gepland in Antarctica! De staff riep ons meteen samen voor de IAATO– (International Association of Antarctic Tour Operators) en zodiac briefing. Een verplichte briefing over de Beschermingsrichtlijnen, voor alle toeristen die Antarctica bezoeken. We kregen te horen dat we de dieren niet mochten benaderen en we op een afstand van minstens 5 meter moesten blijven. Ten allen tijde, tenzij de dieren uit nieuwsgierigheid zelf dichterbij kwamen. Ook werd op het hart gedrukt dat ‘niets meenemen, enkel foto’s en niets achterlaten, enkel voetstappen’ een belangrijke regel was.
De bemanning verdeelde ons in groepen. Ik maakte deel uit van het Scott-team. De eerste landing was gepland om 16.15 uur. Geweldig. Jarenlang had ik gedroomd van een bezoek aan Antarctica en nu zou ik eindelijk voet zetten op de South Shetland Islands. Op het buitendek hadden we een prachtig uitzicht op de eilanden. Duizenden pinguïns. Chinstraps en Gentoo pinguïns.
Eindelijk gingen we aan boord van de zodiac die ons naar de eilanden zou brengen. De Orlova heeft meerdere zodiacs aan boord. De staff laat de eerste zodiac zakken. Deze eerste zodiac heeft een noodpakket (voor het geval we niet terug naar het expeditieschip kunnen en we moeten overnachten op het continent zelf) aan boord. Ze zoeken een plek uit om de landing te starten. De andere zodiacs brengen de passagiers aan land. De eerste landing: Aitcho Islands.
Ik stap in de tweede zodiac. Hoe spannend! Ik ben hier echt! Ik ben een beetje nerveus voor deze eerste landing. Die eerste stap aan land… Ongelooflijk. Adembenemend. En oorverdovend… Pinguïns maken veel lawaai!
De temperatuur is ok. De zon schijnt en gezien het gebied, zou ik zelfs zeggen dat het warm is. De crew raadde ons aan altijd volledig uitgerust aan land te gaan. Het weer kan er immers snel omslaan. Ze vertelden me dat enkele jaren geleden de passagiers door het slechte weer pas na 18u weer door de zodiacs konden opgepikt worden. Het is ook een van de redenen waarom er zowel ’s middags als ’s avonds een driegangenmenu geserveerd wordt, zodat je wat reserve hebt.
Deze eerste landing was er alvast één om nooit te vergeten. Zo’n onbeschrijfelijke schoonheid. Adembenemend. Maar ik onthoud ook de stinkende guano van de pinguïns.
Dag 2: Antarctic Sound, de Weddellzee en Devil Island
Nauwelijks 06:00 en ik ben al op het buitendek. Langs beide zijden van het schip drijven ijsschotsen voorbij. Het is als een showcase van de beste dingen die Antarctica te bieden heeft: een ijsschots vol Adelie pinguins, een ijsschots met een zeehond,… Buitengewoon!
Na het ontbijt was een landing op Paulet Island gepland. Maar de weergoden zijn ons minder gunstig gezind en een landing met de zodiac is niet mogelijk. De plaats waar we moeten landen is versperd door de ijsschotsen. In plaats van Paulet Island, trekken we naar Devil Island. Heel bijzonder hoe snel het weer hier kan veranderen. Letterlijk 4 seasons in one day one hour.
Devil Island
Bij Devil Island broeden veel Adelie pinguïns. Er ligt nauwelijks sneeuw op dit eiland. We klimmen naar de top en doen hier ongeveer een uur over. De zon brandde! Gelukkig is er total sunblock. Het uitzicht op de top van Devil Island is adembenemend! De passagiers die beneden gebleven waren, zijn slechts kleine puntjes. Zeker de moeite waard, die klim. Naar beneden was ook een uitdaging. Op mijn terugweg filmde ik enkele Adelie pinguïns op hun nest. Een predator probeerde om wat eieren te stelen, maar de pinguïns slaagden erin om hem weg te houden. Wie naar Antarctica reist in februari of maart, ziet de pinguïns met hun kuikens.
Ik filmde de pinguïnsnelweg en zag hoe de mannelijke pinguïns zorgvuldig kleine steentjes naar het nest brachten. Op één van mijn foto’s zie je een pinguïn op zijn nest zitten met twee eitjes onder zich.
Ik keek naar de kust om zeehonden te zien, maar ik zag alleen maar een heleboel pinguïns in en uit het water springen. De middaglanding werd helaas geannuleerd, als gevolg van de weersomstandigheden.
Dag 3: Bellingshausen & Frei + polar plunge bij Deception Island
Hoewel we nog maar net in Antarctica zijn, lijkt Buenos Aires echt al weken geleden! We zijn met een toffe groep en het is grappig om te zien dat de meesten mijn naam al kennen. Ik ben de enige Belgische aan boord en afgezien van de Braziliaanse jongen die met zijn vader reist, ben ik ook de jongste. Ik ben erg blij dat ik niet gewacht heb tot mijn pensioen om naar Antarctica te reizen. Ik heb er serieus voor moeten sparen en veel dingen voor moeten laten maar het was het allemaal waard. En als je pas 24 bent bij je eerste bezoek is er tijd zat om nog een keertje (of meerdere keren) terug te gaan.
Surprise van de sint
Na het ontbijt ontdekte ik een leuke verrassing in mijn hut. Sinterklaas kwam en liet een klein cadeautje achter! Ik denk dat hij een beetje geholpen werd door hulpsint Alice. Ik kreeg een speciale kaart om alle dieren in Antarctica te identificeren. Ik had het bijna zelf gekocht dus was er erg blij mee. Dus, nogmaals bedankt, Alice!
King George Islands
De eerste landing van vandaag is King George Islands. We bezoeken er Bellinghausen & Frei. Er is een kerk, een school, een kleine winkel en een postkantoor. Hier woont een kleine gemeenschap. Naast wetenschappelijk onderzoek maakt het ook deel uit van hun strategie om ooit delen van Antarctica te kunnen claimen.
Het is hier op dit eiland dat ik mijn eerste Weddell zeehond zag. Het was een jong mannetje van 2-3 maand oud. Een beetje verder lag nog een tweede pup. Vermoedelijk dezelfde leeftijd maar een heel stuk magerder. Ik vrees dat deze laatste het niet zal overleven.
Speciale dag vandaag voor Bithi, mijn kajuitgenote! Ze maakte haar eerste (en enige) landing. De expeditie staff leende haar warme kledij en hielp haar in en uit de zodiac. Ze was zo grappig in haar expeditie outfit! Nooit iemand zo dankbaar geweten voor de hulp die ze kreeg.
Kabatic wind
Tussen de landingen genoten we van het prachtige landschap van Livingstone Island. Vreemde meteorologie hier. Eerst volop zon en slechts een paar minuten daarna heel veel wind. Een van de wolken kreeg een UFO-vorm. Blijkbaar zijn dit de gekende valwinden.
Polar Plunge op Deception Island
In de namiddag bracht het schip ons naar Deception Island. Dit is in feite een vulkaan waar je in kunt varen. De ingang is erg klein en de kapitein was één en al concentratie, zodat het schip niet zou vastlopen. De laatste uitbarsting van de vulkaan was slechts 30-40 jaar geleden. Helaas is het recenter dat er een schip in de ingang vastliep. Zo zou ik vernemen dat de Orlova enkele weken voor ik er aan boord was, zou vastlopen in de ingang. Dit vernam ik echter pas toen ik alweer thuis was. Misschien maar best ook.
Rond 06:00 gingen we aan land in Deception Island en was het tijd voor de Polar Plunge! Wat een sensatie! Barman Philip is de eerste om zijn kleren uit te doen en het koude water in te duiken. Alice ging als tweede maar keerde snel terug. Dit is te gek. Ik sprong in het water. Het vriest buiten maar de mensen juichen ons toe en applaudisseren. Dat helpt. Het zeewater in Antarctica kan tot min 1,8 ° C gaan. Ja, koud is het wel. Toch loop ik er twee keer in en uit. En ga ik zelfs even kopje onder.
Terug op het schip krijgen we warme choco met een geutje Baileys en een certificaat, waarin staat dat we gek verklaard werden om in het ijskoude water te duiken.
Dag 4: Cuverville Island
Speciale dag voor mij, als Belgische! Vandaag gaan we naar Cuverville Island. Het was de Gerlache die dit eiland ontdekte.
Luke, onze zodiac driver, cruisede tussen de ijsbergen. Het ijs heeft allerlei kleuren, alle tinten blauw en wit passeren de revue. Nu begrijp ik waarom eskimo’s zo veel woorden hebben voor sneeuw.
Zeehonden!
Plotseling zagen we een zeehond tussen de ijsschotsen. Het leek op een zeeluipaard. Toen we dichterbij kwamen zagen we dat het een Weddell zeehond was. Gelukkig had ik mijn zoomlens opzitten. Het leverde enkele zeer mooie foto’s op.
Aan de andere kant van het gebied zagen we uiteindelijk toch een zeeluipaard. Hij rustte op het ijs. De foto’s van de zeeluipaard zijn helaas een beetje wazig door de verre afstand en de sneeuwvlokken. Maar toch, ik was erg blij een zeeluipaard te kunnen fotograferen. Ze hebben nogal een reputatie. Een paar jaar geleden viel een van hen een vrouwelijke wetenschapper-duiker aan. Zeeluipaarden hebben een speciale mond die ze kunnen opensperren zoals een slang dat kan.
In de namiddag stond er een landing op het vasteland, het echte Antarctica, op het programma.
Neko Harbour
Bij Neko Harbour had je de keuze tussen een trektocht naar beneden of naar boven. Ik besloot om Akos, de vogelman, en Luke, de geoloog te volgen. Halverwege de klim hoorden we een hoop lawaai. Plotseling was de gletsjer aan de andere kant het afkalven. Dit gebeurt regelmatig in Antarctica. Dit heeft niet altijd te maken met de opwarming van de aarde maar de crew die al meerdere jaren achtereen in Antarctica werkte, zei dat ze de veranderingen helaas konden zien. Op bepaalde plekken ligt er duidelijk minder sneeuw en is er minder ijs. Maar het afkalven van ijsbergen en gletsjers is ‘normaal’ en heeft minder te maken met de klimaatopwarming.
Op de top stond veel wind. Maar wat een prachtig landschap! De terugtocht naar beneden was eenvoudig. We konden ons laten glijden. En wow, dat ging snel! I liked it! Het stappen door de zachte sneeuw is een echte work-out. Je zakt telkens een halve meter weg in de sneeuw.
Het naar beneden sliden gaat zo snel dat ik probeer te remmen. Niet zo eenvoudig en mijn voet raakt vast te zitten. Die voet is snel bevrijd maar ik moest ook mijn laarzen uitgraven. En mijn skibroek is duidelijk niet meer waterdicht want ik ga met een natte poep terug aan boord van de Orlova.
Dag 5: Lemaire Channel
Vandaag begon de dag al vroeg. Daar was ook een speciale reden voor. We zouden door het Lemaire Channel varen. Ook wel gekend als Kodak Alley. Het lijkt doodlopend maar toch kan het schip er passeren. Hoera voor België, want de Gerlache ontdekte dit stukje schoonheid.
De meeste passagiers zaten buiten op het dek van het landschap te genieten, toen ik plots vier vinnen in het water zag. Ik wist eerst niet goed welke dieren ik gefotografeerd, zo snel ging het, had maar het bleken orka’s. En ik bleek de enige aan boord die ze op foto vast had weten te leggen.
Petermann Island
Nog nagenietend van het magische landschap van het Lemaire Kanaal, begonnen we ons voor te bereiden op de eerste landing van de dag. Het is de meest zuidelijke landing van deze expeditie. De landing op Petermann Island is niet makkelijk door het dichte ijs maar we moeten wel aan land. Ons schip moet namelijk drie wetenschappers oppikken die op Petermann Island verbleven om onderzoek te doen naar de pinguïns die er leven. Ze varen met ons terug naar Ushuaïa.
Port Lockroy
In de namiddag bezochten we Port Lockroy. Slechts 60 mensen mogen hier tegelijkertijd aan land gaan. We combineren deze landing met een bezoek aan Jougla Point. Ik bleef hier ongeveer een uurtje op enkele meters van een Weddell zeehond zitten. Dit beetje geduld leverde me dit prachtige foto’s op.
Daarna ging ik naar Port Lockroy. Dit Britse ex-station is nu een museum/winkel/postkantoor. 4 maanden per jaar (tijdens de Antarctische zomer) bemannen 3 Britten dit ex-station. Je kan er ansichtkaarten kopen en naar huis sturen met een stempel van Antarctica. Leverdatum is onbekend. Ik kocht hier ook een boek over duiken in Antarctica.
Omdat vlakbij de ingang van het postkantoor pinguïns hun nest gemaakt hebben, is dit de enige plek waar de 5 meter regel overtreden mag worden. In 2006 kwam ongeveer 30 000 toeristen per jaar naar Antarctica…
’s Avonds keken we naar March of the Penguins. Van de perfecte plek gesproken!
Dag 6: Paradise Bay – Melchior Islands
Vandaag gaan we naar Paradise Bay. De naam zegt het al. Het paradijs, da’s hier. Geen landing maar een zodiac cruise. De zodiac driver Snowy dacht een zeeluipaard te zien. Gelukkig voor de zodiac is het een crabeater zeehond. Het dier was erg nieuwsgierig en kwam tot vlakbij de zodiac. Om de zoveel expeditietrips sneuvelt er wel een zodiac door de tandjes van té nieuwsgierige zeehonden.
Na de zodiac cruise klommen we helemaal naar de top van het eiland. Zware beklimmingen elke keer, maar zeker de moeite waard! In de verte zagen we zeehonden. Na de landing gingen we met de zodiac nog even die richting uit om van dichtbij een kijkje te kunnen nemen.
Melchioreilanden
’s Avonds hadden we onze laatste zodiac cruise. We zagen veel zeehonden in het water en op het ijs en verwonderden ons nogmaals over de verschillende vormen en kleuren van de ijsbergen.
De tweede zodiac had minder geluk. De wind stak op en het begon te sneeuwen. Bovendien kregen ze met motorproblemen af te rekenen. De zodiac dreef tussen twee ijsbergen. Een andere zodiac kon hen net op tijd wegslepen. Enkele minuten later botsten de twee ijsbergen tegen elkaar.
Laatste nachtelijk bezoek aan het buitendek
Moeilijk te geloven dat we al terugkeren naar Ushuaïa. Elke avond gingen we van de middernachtzon genieten op het buitendek. Een mooie traditie die Remon, Luke en ik graag verder zetten, ook deze laatste avond. We kregen het gezelschap van de 3 wetenschappers: Steve, Heather en Melissa.
Het schip nadert de Drake Passage en dat worden we gewaar. Het waait steeds harder en we besluiten naar binnen te gaan.
Dag 7: Danco Island
De laatste landing van deze trip. Op Danco Island doen we een lange klim met Luke en Bobbie. Het lijkt wel alsof iedereen extra van deze laatste landing wil genieten. De stilte is overweldigend. Tot een van de Nederlandse vrouwen begint te praten… Ik probeer zo lang mogelijk op de top te blijven. Op het einde, blijven er nog slechts 3 van ons over: Luke, Janice en ik.
De stilte is haast magisch zoals we daar staan. We fluisteren, om de magie niet te breken.
Helaas komt aan alle goede dingen een einde en moeten we alweer naar beneden gaan. De weg naar beneden is erg steil en Janice en ik vielen elk wel een paar keer. Zoals je kunt zien op de foto’s, we hadden veel plezier! Het laatste stuk van de afdaling, kunnen we glijden!
Als we weer terugkeren naar het schip, kan ik alleen maar denken: ik kom terug!
Northbound, Drake Passage
De Drake Passage begon rustig. Ik kon amper geloven dat we al aan het terugkeren waren. Maar ik was er echt geweest. Ik was er graag nog veel en veel langer gebleven. Het was een prachtige ervaring.
Drake Shake
In slechts een paar uur werd de kalme Drake een zware Shake! We hadden golven van 9-12 meter! 11 Beaufort! Heel spectaculair! Tafels en stoelen vielen om. De gordijnen en schilderijen bewogen op het ritme van de golven. Wie wou bracht een bezoek aan de brug om te genieten van de hoge golven. Nu ja, genieten… Niet iedereen had er vertrouwen in. Maar dokter Tonia was opgelucht toen ze zag dat de kapitein maar verveeld keek. Die was duidelijk meer gewend. Alles onder controle!
Tot iemand (licht)gewond raakte in de Forward Lounge. Plots beseften we hoe risicovol de overtocht eigenlijk is. De kapitein vroeg de crew en de passagiers zoveel mogelijk te blijven zitten. Het diner werd uitgesteld tot we rustiger water hadden. Het is in dergelijke golven onmogelijk om te koken en op te dienen.
Na het late diner en de champagne in de bar, besluiten Remond en ik de traditie aan te houden en het buitendek te bezoeken. Maar het is anders… het is donker. We naderen Argentinië.
Omgekeerde cultuurschok
Ik herinner me levendig het licht van de pilot, dat vlak naast onze boot opdook, rond 02:00. Na 2 weken waarin het expeditieschip het enige was wat we zagen, voelde de pilot boot als een schok. Het kon niet langer genegeerd worden, de reis zat er bijna op. We waren terug in het Beagle kanaal. Ik wou dat het schip 180 graden kon draaien…
Tijd om te ontschepen
De bemanning riep ons, veel te vroeg, wakker door het PA-systeem. Tijd om in te pakken en na het ontbijt afscheid te nemen…
Hello again, Ushuaia!
In Ushuaïa liep ik nog heel wat medepassagiers en crewleden tegen het lijf. Ik liet mijn foto’s meteen afdrukken in Ushuaïa. Een aantal ervan gaf ik op de luchthaven al aan Bithi. Zo had ze ook wat foto’s van deze reis.
’s Avonds vertrok de Orlova alweer richting Antarctica. Ik trok naar de haven om haar uit te zwaaien en hoopte dat ik er ook weer op kon meereizen. Maar eens het schip uit het zicht verdwenen was, wou ik zo snel mogelijk naar huis. Op mijn hotelkamer viel ik meteen in slaap. De afgelopen weken waren zo intens geweest en de vermoeidheid woog door.
De lange terugreis
Na het ontbijt de volgende dag, was het tijd om naar het vliegveld te vertrekken en de terugreis aan te vatten. Een leuke verrassing: Bithi en Ian zaten op dezelfde vlucht! Ze moesten gisteren eigenlijk al terugvliegen maar hun vlucht werd geannuleerd. Ik was blij hen nog eens te zien.
Met een uur vertraging kwamen we aan op de binnenlandse luchthaven van Buenos Aires. Eenmaal op de internationale luchthaven Ezeira, zagen we ook de wetenschappers en een aantal van de andere medepassagiers. Grappig. Het leek alsof de reis zo nog wat werd verdergezet en het definitieve afscheid een beetje uitgesteld.
De vlucht had vertraging waardoor ik mijn aansluiting Madrid-Brussel miste. Ook de Nederlandse tweeling en de man uit Oostenrijk moesten op hun volgende vlucht wachten. Volgende halte: thuis! De vraag is niet of ik ooit terug ga Antarctica, maar wanneer!
